بیان ناگفتهها و شگفتانههای اخوان المسلمین و خیزشهای عربی در یک کتاب
کتاب «ایران، اخوان و خیزشهای عربی؛ شگفتانهها و ناگفتهها» نوشته عباس خامه یار به زودی توسط انتشارات امیرکبیر منتشر میشود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، کتاب «ایران، اخوان و خیزشهای عربی؛ شگفتانهها و ناگفتهها» نوشته عباس خامهیار به زودی توسط انتشارات امیرکبیر منتشر و راهی بازار نشر میشود.
این کتاب اثری پژوهشی تحلیلی و میان رشتهای در حوزه مطالعات اسلام سیاسی و روابط منطقهای است که براساس مشاهدات و تجربیات مولف در بازه زمانی ۳ دهه شکل گرفته و مطالبش از طریق مطالعات میدانی و گفتگو با کنشگران کشورهای اسلامی نوشته شده اند.
خامه یار میگوید هدفش از نوشتن این کتاب، ارائه تصویری چندلایه، مستند و کمتر روایت شده از مناسبات فکری و سیاسی پیچیده معاصر جهان اسلام بوده است. درک مطالب کتاب نیز در بستر تحولات قرن اخیر جهان اسلام ممکن است؛ از فروپاشی امپراتوری عثمانی و پیامدهای ژرف توافق سایکس–پیکو در بازترسیم مرزهای جغرافیایی و سیاسی منطقه، تا شکلگیری دولتهای ملی، تجربههای استعمار و اشغال، و ظهور جنبشهای اسلامگرا بهعنوان واکنشی هویتی و سیاسی به نظم جدید تحمیلی.
نویسنده «ایران، اخوان و خیزشهای عربی» با تمرکز بر جریان اخوانالمسلمین بهعنوان یکی از مهمترین و سازمانیافتهترین جنبشهای اسلامگرای اهل سنت، تلاش کرده سیر تطور این جریان را از مرحله شکلگیری تا ورود به عرصه قدرت و مواجهه با بحرانهای حکمرانی بازخوانی کند.
موضوع محوری اصلی کتاب پیش رو، بررسی تحولات موسوم به «بهار عربی» است؛ رخدادی که در دهه دوم قرن بیستویکم ساختارهای سیاسی جهان عرب را بهطور بنیادین دگرگون کرد و زمینه ورود دوباره جریانهای اسلامگرا به صحنه قدرت را فراهم کرد. با این رویکرد، تجربه اخوانالمسلمین، بهویژه در مصر بهعنوان نقطه عطفی تاریخی مورد توجه قرار گرفته است. این تجربه هم فرصتهای بیسابقه سیاسی را پیش روی این جریان قرار داد، هم چالشها و تعارضات ساختاری عمیقی را عیان کرد که پیامدهای آن همچنان در معادلات فکری و سیاسی منطقه قابل مشاهده است.
عباس خامه یار همچنین در این کتاب، به بررسی نسبت و تعامل پیچیده میان جمهوری اسلامی ایران و جریان اخوانالمسلمین پرداخته است. این نسبت، در طول دهههای گذشته بین همگراییهای مقطعی و واگراییهای سیاسی در نوسان بوده و تحت تأثیر متغیرهایی چون تحولات ژئوپلیتیکی، رقابتهای منطقهای، تفاوتهای فکری حوزه اسلام سیاسی، بحرانهای امنیتی و جنگهای نیابتی شکل گرفته است. برای تدوین مطالب مربوط به این موضوعات بوده که نویسنده به تحلیلها رجوع و با چهرههایی از جهان اسلام گفتگو کرده است.
به گفته مولف اثر، آیندهپژوهی هم در کتاب «ایران، اخوان و خیزشهای عربی» در نظر گرفته شده و بررسی روندهای پیش روی جهان اسلام هم از دیگر موضوعات این کتاب هستند. این آیندهپژوهی را میتوان در مطالبی که خامه یار درباره دگرگونیهای ساختار قدرت در کشورهای مصر، سوریه، فلسطین و کشورهای حوزه خلیج فارس نوشته شده، رقابت میان جریانهای مختلف اسلام سیاسی، نقشآفرینی قدرتهای منطقه مثل ترکیه، قطر و عربستان، و ظهور نسل جدیدی از کنشگران اجتماعی و رسانهای در فضای دیجیتال نوشته، مشاهده کرد. او با این رویکرد تلاش کرده از سناریوهای محتمل آینده در حوزه اسلام سیاسی و نسبتش با تحولات منطقهای چشم اندازی ارائه کند.
خامه یار میگوید کتابش صرفا یک مطالعه نظری نیست بلکه نتیجه ترکیب مباحث نظری و مشاهدات میدانی است و میتواند مورد استفاده پژوهشگران علوم سیاسی، مطالعات منطقهای، جامعهشناسی سیاسی و همچنین سیاستگذاران حوزه روابط خارجی قرار گیرد.
