بازار داغ فروش گیاهان بهاری در آذربایجان غربی / بیش از ۶۰ گونه گیاه دارویی در معرض انقراض است

به گزارش خبرنگار ایلنا، آذربایجان غربی یکی از استان‌های خوش آب وهوای ناحیه کوهستانی واقع در شمال غرب ایران است که دارای کوه‌های سر به فلک کشیده و جنگل‌های انبوه و دشت‌ها و مراتع و چمن‌زارهای سرسبز و خرم با گونه‌های گیاهی و جانوری متنوع است.

این استان به سبب آب و هوای مرطوب و معتدل و خاک حاصل‌خیز زیستگاه گیاهان و جانوران گوناگونی است. آذربایجان غربی به علت داشتن گیاهان متنوع و گلهای زیبا و چمن‌زارها و چشم اندازهای دیدنی، به «استان هشت بهشت و هفت آسمان» نیز مشهور است.    

وجود این عطیه الهی و موهبت طبیعی سبب توجه گیاه شناسان، داروسازان، پزشکان، گردشگران و کوهنوردان به این استان شده است. مراتع و چمنزارهای این استان در فصول بهار، تابستان و پاییز مورد توجه خاص دامداران است.

مراتع، دامنه‌ها و کوه‌های «دالامپر، آواچیق، باراندوز،بند و ارتفاعات اشنویه و مهاباد» هرساله علاوه بر دام‌های منطقه، زیستگاه دام‌های عشایر به عنوان ییلاق است.

البته گاهی استفاده بی‌رویه دامپروران از مراتع و چراگاه‌ها سبب نابود شدن گونه‌های گیاهی در این استان شده است. سودجویان و دلالان «همه گیاه خر» هر ساله در فصل بهار و تابستان با کندن ریشه گیاهانی چون کنگر و ریواس و سریش و نرگس و شنگ و آویشن کوهی و شیرین بیان و ثعلب و تره وحشی و چوبک و کرفس کوهی و والک و... سبب انقراض نسل گیاهان در این استان شده‌اند.

با رسیدن فصل بهار ساکنان محلی با جمع آوری گیاهان دارویی و سبزی کوهی و فروش آن در بازار امرار معاش می کنند یا به عبارتی  فروش این نوع گیاهان به یکی از شغل های فصلی در آذربایجان غربی تبدیل شده است که از اوایل فروردبن آغاز و تا اواخر خرداد ماه ادامه دارد.

همزمان با این فصل، بیشتر ساکنان بومی مناطق هر ساله در فصل بهار انواع گیاهان خوراکی از جمله ریواس، کنگر، قارچ، گزنه، پونه، شنگ، آویشن، پیچک، سیرکوهی، گاوزبان، بنفشه، غازیاغی، گلپر، همه گیاه و ... از کوهستان‌ها و دشت‌های مناطق ذکر شده در استان می‌چینند و آن را از طریق خشک کردن، شور کردن و یا فریزر برای فصول دیگر نگهداری می‌کنند.

آذربایجان غربی یکی از مکان های مستعد از نظر رویش گیاهان وحشی است به طوری که در حال حاضر بیش از ‌ ۱۰۰‌نوع گیاه خوراکی، دارویی و صنعتی در استان آذربایجان غربی بصورت سنتی برداشت و مورد استفاده قرار می‌گیرند.

آمار دقیقی از میزان برداشت گیاهان خوراکی در این استان وجود ندارد، اما هرساله به هنگام فصل بهار هزاران کیلوگرم از انواع گیاهان خوراکی استان وارد بازار محلی و استان‌های همجوار می‌شود.

قیمت هر کیلوگرم از این گیاهان خوراکی با توجه به تنوع آن متفاوت بوده و از پنجاه هزار تا ۱۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسد و روزانه چند تن از این گیاهان خوراکی خودرو پس از جمع‌آوری، در میادین تره‌بار و معابر عمومی شهرها عرضه می‌شود.

آذربایجان غربی کلکسیونی از گیاهان دارویی

تاکنون حداکثر ۷۰۰ و حداقل ۴۶۰ گونه گیاهی دارویی از جمله کاسنی، شب بو و نعناع ، بولاغ اوتی،ختمی، چوبان کبریتی، بادرنجبویه، شیرین بیان، ثعلب، مرزه، اله گز، نسترن، موسیر، گندله، داغ جعفری سی، داغ قارپیزی، دوه دابانی، مندی، قوش اوزومی، داغ سقزی، یمیشان، چریش، هویچ وحشی، غازیاغی، یارپیز، کنگر، شوید، کهلیک اوتی و اوشقون در آذربایجان غربی شناسایی شده و استان از لحاظ تنوع گیاهان دارویی رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است.

بیش از نیمی از گونه های گیاهی موجود در آذربایحان غربی خاصیت دارویی دارند و در حال حاضر بصورت سنتی از حدود ۱۵۰ نوع استفاده می شود، از میان انواع گیاهان دارویی موجود ۴۵ نوع گیاه دارویی در آذربایجان غربی کشت می شود.

بیش از ۶۰ گونه گیاه دارویی آذربایجان غربی در معرض انقراض است

گیاه شناس و عضو مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان غربی با اشاره به اینکه در حال حاضر بیش از ۶۰ گونه گیاهی در استان به عنوان گیاه خوراگی و دارویی در حال برداشت بی رویه توسط بهره برداران سنتی است، اظهار داشت: این گونه هم اکنون جز گونه های در معرض انقراض محسوب می شوند.

محمد فرمند با بیان اینکه برداشت بی رویه و غیر اصولی و تغییرات آب و هوا عامل اصلی انقراض گیاهان دارویی آذربایجان غربی است، ادامه داد: زعفران وحشی، الاگز، انواع پیاز کوهی، کنگر، مندی و گل آقا جز گونه های در معرض انقراض جدی هستند.

وی با بیان اینکه مشکل در معرض انقراض قرار گرفتن گیاهان دارویی طی زمان ایجاد شده و هر ساله به تعداد گونه در معرض تهدید استان اضافه می شود، عنوان کرد: باید با برنامه ریزی بلند مدت، ایجاد هماهنگی بین دستگاهها، فرهنگ سازی از طریق رسانه ها در راستای رفع این مشکل اقدام عملی جدی انجام شود.

فرمند فرآوری و تولید صنعتی گیاهان دارویی را از دیگر ضرورت های این بخش به منظور جلوگیری از انقراض برخی گونه ها برشمرد و اظهار داشت: فرآوری این گونه ها بسیار پایین و در حد اسانس و عرق گیری در قالب حالت سنتی است.